Kategori: Makaleler

Özgür İrade ve Determinizmin Psikolojik Merceği Hayat boyu insan davranışlarının ardındaki nedenleri merak etmiş biriyim. Gözlemlerim ve kişisel deneyimlerim, insanın seçim yapma süreçlerinin düşündüğümüzden çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Bir yandan özgür irademizi savunurken, diğer yandan bazı durumlarda seçimlerimizin önceden belirlenmiş olabileceğini düşünüyorum. Bu noktada aklıma sık sık gelen soru: “Her şeyi önceden doğaüstü bir güç belirliyorsa, insan gerçekten özgür müdür ve yaptıklarından sorumlu mudur?” Bu görüş, felsefede ve psikolojide determinist anlayışa karşılık gelir. Determinizm, insan davranışlarının önceden belirlenmiş sebepler zinciriyle oluştuğunu savunur. Psikolojik açıdan ise bu yaklaşım, bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlerimizi anlamamızda farklı bir bakış açısı sunar. Bilişsel…

İttifak Ne Demek Osmanlı? Pedagojik Bir Perspektifle Tarih ve Öğrenme Tarih, yalnızca geçmişte yaşanmış olayları kronolojik olarak sıralamak değildir; öğrenmenin dönüştürücü gücü, geçmişin bugüne ışık tutmasını ve bireylerin kendi dünyalarını anlamlandırmasını sağlar. Bu bağlamda “İttifak ne demek Osmanlı?” sorusu, salt bir tanımı öğrenmekten öte, toplumsal, politik ve pedagojik perspektiflerle zenginleşen bir kavrayışı gerektirir. IT ve dijital araçlar sayesinde tarih bilgisi artık yalnızca kitap sayfalarında değil, etkileşimli ve deneyimsel yollarla öğrenilebilir, böylece öğrenme stillerine uygun şekilde pekiştirilebilir. Osmanlı’da İttifak Kavramı ve Öğrenme Teorileri Osmanlı döneminde ittifak, genellikle siyasi ve askeri işbirliği anlamına gelir; belirli devletler veya topluluklar arasında karşılıklı çıkarlar doğrultusunda…

Gazi Üniversitesi’nin Yeni İsmi: Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Gazi Üniversitesi’nin Yeni İsmi ve Toplumsal Dönüşüm Ankara’nın merkezine yakın, geçmişiyle gurur duyan bir üniversite olan Gazi Üniversitesi, tarihteki önemli figürleri ve bilimsel katkılarıyla tanınır. Ancak son yıllarda, akademik camia ve toplumsal yapıdaki dönüşümle birlikte, kurumların isimlendirilmesi ve kimlikleri üzerine tartışmalar da arttı. Gazi Üniversitesi’nin yeni ismi meselesi de bu dönüşümün bir parçası olarak öne çıkmaktadır. Fakat bu basit bir isim değişikliği meselesinden çok daha fazlasıdır; toplumsal cinsiyet eşitliği, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından derinlemesine incelenmesi gereken bir konudur. Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve İsimlendirme İsimler, bir toplumun…

Gazetenin Eş Anlamlısı Nedir? Küresel ve Yerel Perspektiften Bir Bakış H2: Gazetenin Eş Anlamlısı Nedir? Herkesin bildiği gibi, gazete denildiğinde aklımıza hemen basılı kağıt üzerinde yayımlanan haberler, köşe yazıları ve reklamlar gelir. Ancak, gazetenin anlamını sadece kağıt üzerindeki bir şeyle sınırlamak haksızlık olur. Peki, gazetenin eş anlamlısı nedir? Aslında, kelime anlamı olarak gazete dergiden habere, bültenden broşüre kadar pek çok şeyle ilişkilendirilebilir. Ancak bu terimi küresel ve yerel açıdan ele aldığımızda, anlamı çok daha derinleşiyor. H3: Yerel Açıdan Gazete ve Eş Anlamlıları Bursa’da yaşayan biri olarak, gazeteyi en çok sabah kahvemi içerken elime aldığımda görüyorum. Türkiye’de gazete dendiğinde akla gelen…

Psikometrik Yaklaşım Ne Demek? Kendi zihnimde insan davranışlarını mercek altına aldığım her an aklıma şu basit ama derin soru geliyor: Bir insanın düşünce ve duygularını ölçmek gerçekten mümkün mü? Bu merakla başladığım yolculukta “psikometrik yaklaşım” kavramı beni hem bilimin hem de içsel deneyimlerimizin sınırlarına götürdü. Okurlar için bu yazıda psikometrik yaklaşımın ne olduğunu, nasıl ortaya çıktığını ve bilişsel, duygusal veya sosyal etkileşim bağlamlarında nasıl uygulandığını irdelemek istiyorum. Psikometrik yaklaşım; insan zihninin, duygu dünyasının ve davranışlarının ölçülebilir hale getirilmesini amaçlayan bilimsel bir çabadır. Peki bu gerçekten olabilir mi? Duyguların hesaplanabilir bir skoru olur mu? Bir kişinin duygusal zekâsını sayılarla ifade edebilir…

Iticiler Ne İşe Yarar? Psikolojik Bir Mercekten İnceleme Hayat bazen o kadar karmaşık bir ağ gibi gelir ki, insanlar arasındaki görünmez güçleri ve davranışları anlamaya çalışmak kaçınılmaz olur. Ben de çoğu zaman, sosyal etkileşimler sırasında küçük ama etkili araçların ne işe yaradığını merak ederim. İşte bu sorulardan biri: iticiler ne işe yarar? İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri anlamak, bu soruya yaklaşmanın en doğru yoludur. Bilişsel Psikoloji Perspektifi Bilişsel psikoloji, insanların bilgi işleme, karar verme ve problem çözme süreçlerini inceler. Iticiler, yani “nudges”, bireylerin seçimlerini değiştirmek için kullanılan küçük yönlendirmeler olarak tanımlanabilir. Thaler ve Sunstein (2008), nudgeların insanların bilinçli…

Advantan Pomat Krem Neye İyi Gelir? Hayat Kurtaran Bir Kremin Mizahi Macerası Herkese merhaba! Bugün, belki de hayatımızda sıkça kullandığımız ama çok da fazla düşünmediğimiz bir konuya dalacağız: Advantan pomat krem. Hani bazen bir kutu krem alırsınız ve “Bunu ne zaman, hangi durumda kullanacağım?” diye düşünüp kutuyu kenara koyarsınız, sonra hayatınıza devam edersiniz. İşte Advantan pomat krem de bu kadar sıradan bir dost aslında. Ama biraz eğlenceli bir gözle bakalım, bu krem neye iyi gelir? Hadi, hep birlikte gülümseyerek keşfe çıkalım! Kremle Tanışma: Bir Dostun Hikayesi Bir akşam, yağmurun sesiyle uyandım ve bir yanda telefonum, diğer yanda bir cilt problemi……

İHH’nın (İnsan Hak ve Hürriyetleri ve İnsani Yardım Vakfı) başında kimin olduğu sorusunu doğru kavramak, bu kurumun toplumsal rolünü ve sosyolojik yerini çözümlemek için temel bir başlangıç noktasıdır. Bu yazıda, “İHH’nın başında kim var?” sorusunu salt bir isim olarak değil, toplumsal yapıların ve bireylerin etkileşimi bağlamında, toplumsal adalet ve eşitsizlik kavramlarını merkeze alarak ele alacağım. Okurla empati kurarak başlayacağım: bir sahadaki gönüllünün, yardıma muhtaç bir ailenin, kurumun karar mekanizmalarına dair merak eden bir vatandaşın perspektifinden bakmaya çalışacağım. İHH’nın Liderliği: Kim, Ne Anlatıyor? İHH İnsani Yardım Vakfı, Türkiye merkezli bir insan hakları ve insani yardım kuruluşudur. Resmî olarak 1995’te İstanbul’da kurulan…

Çamaşır Makinesi Arabada Taşınır Mı? Hayatın Bir Parçası Olan Yolculuk Kayseri’nin o sabah serinliğinde, her zamanki gibi erkenden kalktım. Yatak odamda ışık yavaşça süzüldü, ama o an, bir şeyler daha vardı… Yani, bir şeyler eksikti. O eksik, o çamaşır makinesiydi. Üzerinden yıllar geçse de, bu makine bana her zaman bir şeyler hatırlatacak, hep birlikte yaşamış olduğumuz binbir anı vardı. Anlatacak çok şeyim vardı ona… Ama önce, soruyu soralım: Çamaşır makinesi arabada taşınır mı? Hayatın Temel Eşyası: Çamaşır Makinesi İnsanın ilk kez bir çamaşır makinesi alırken duyduğu heyecanı, hiçbir şeyle kıyaslayamam. Genelde evde olan bu makineler, sıradan bir eşya gibi görünür,…

Geçmişin Yankıları: “Isyan”ın Müzikal Doğuşu ve Toplumsal Yankıları Geçmişi anlamadan bugünü yorumlamak, çoğu zaman yüzeysel çıkarımlara dayanır; tarihin bize bıraktığı belgeler, sesler ve sözler, yalnızca olayları değil, aynı zamanda toplumların ruhunu da aktarır. İşte bu perspektiften bakıldığında, “isyan” şarkısının tarihsel serüveni, sadece bir müzik parçasının öyküsü değil, aynı zamanda toplumsal değişimin ve kültürel ifadenin belgesi olarak karşımıza çıkar. 1. “Isyan”ın Doğuşu: 1980’lerden 1990’lara 1980’ler, dünya genelinde siyasi ve kültürel değişimlerin hızlandığı bir dönemdi. Türkiye’de ise 1980 darbesi sonrası toplumda yoğun bir baskı ve sansür atmosferi vardı. Bu ortam, müziği hem bir ifade aracı hem de bir başkaldırı biçimi haline getirdi.…